آزمایشگاه‌ها، کانون خطر دانشگاه‌ها

در پی مرگ یکی از دانشجویان دانشکده برق دانشگاه سمنان به علت برق‌گرفتگی، معاون پیشگیری سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران ضمن برشمردن موارد ایمنی در آزمایشگاه‌ها، توصیه‌هایی را نیز ارائه کرد.

مهندس محمود قدیری در گفت‌وگو با خبرنگار «حوادث» خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا، با اشاره به مرگ این دانشجو به علت برق‌گرفتگی با برق سه فاز در دانشگاه سمنان، گفت: متاسفانه حوادثی از این دست را پیش‌تر نیز شاهد بوده‌ایم و چند سال پیش نیز یکی از دانشجویان مقطع دکتری در یکی از دانشگاه‌های کشور هنگام کار با کپسول هیدروژن در آزمایشگاه به طرز دلخراشی جان خود را از دست داد.

معاون پیشگیری سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران درباره برق‌گرفتگی دانشجوی ترم پنج دانشکده برق دانشگاه سمنان و مرگ وی، اظهارکرد: کارکردن با تجهیزات برقی در آزمایشگاه‌ها حتما باید با نظارت تکنیسین یا مسئول آزمایشگاه انجام شود و سیستم برقی در این مراکز نیز دارای فیوزهایی باشد که در صورت بروز حادثه سریع نسبت به قطع جریان برق به شکل خودکار اقدام کنند. افرادی که مشغول انجام آزمایش با برق هستند حتما از دستکش‌ها و لباس عایق استفاده کرده و از لمس‌کردن سیم‌های برق به شکل همزمان با هر دو دست خودداری کننددر آزمایشگاه‌هایی که از برق  ولتاژ بالا استفاده می‌شود، حتی ممکن است عایق بودن هوا نیز از بین رفته و سبب برق‌گرفتگی افراد شود که در این زمینه نیز باید متصدیان آزمایشگاه اطلاعات لازم را داشته و حتما در آزمایشگاه حضور داشته باشند.

وی یکی دیگر از موارد حادثه‌ساز در آزمایشگاه‌ها را کپسول‌های تحت فشار در این اماکن دانست و گفت: کپسول‌های تحت فشار عمری در حدود ۱۰ سال دارند و پس از این مدت حتما باید در مکان‌های مخصوص برش داده شده و از رده خارج شده و بازیافت شوند. اما در بسیاری از آزمایشگاه‌ها و مراکز عده‌ای از این کار سر باز زده و از کپسول‌هایی با عمر بیش از ۱۰ سال استفاده می‌کنند. در جریان حادثه‌ای که برای دانشجوی دکتری در یکی از دانشگاه‌های تهران رخ داد نیز تاریخ تولید کپسول مربوط به سال ۱۹۶۵ میلادی بود و این یعنی حداقل ۳۵ سال از تاریخ انقضایش گذشته بود.

قدیری با انتقاد از عده‌ای که با سودجویی اقدام به رنگ کردن کپسول‌ها و بازگشت آنان به چرخه‌های مصرف می‌کنند، گفت: حتما باید برای استفاده از این کپسول‌ها به ویژه در آزمایشگاه‌ها به تاریخ تولید آنها توجه شود و فشار کار و فشار عملکرد آن نیز مورد محاسبه قرار گیرد.

معاون پیشگیری سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران افزود: وجود مواد شیمیایی در آزمایشگاه‌ها  از دیگر مواردی است که در صورت بی‌اطلاعی از نحوه کار با آنها می‌تواند منجر به بروز حوادث دلخراشی شود. حتی جابجایی موادشیمیایی و موادی که دارای تشعشعات رادیواکتیو هستند باید با دقت و استانداردهای لازم انجام شود. باید در آزمایشگاه‌ها لیستی از مواد موجود در آن و محل قرار گرفتن‌شان تهیه شده باشد تا در هنگام بروز حادثه در اختیار امدادگران و آتش‌نشانان قرار گیرد، چرا که در حادثه‌ای که چندی پیش شاهد وقوع آن بودیم، بی‌اطلاعی آتش‌نشانان از محل‌های قرارگرفتن موادشیمیایی سبب وارد شدن آسیب به حدود ۱۰۰ تن از آتش‌نشانان به علت استنشاق سیانید شد.

معاون پیشگیری سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران از متصدیان آزمایشگاه‌ها خواست حتما نام موادی را که در ظرف‌ها قرار داده‌اند، به روی آن چسبانده و توضیحات مختصری را نیز درباره نحوه استفاده و شرایط نگهداری از آن قید کنند. وی گفت: هر ماده شیمیایی دارای دستورالعمل مشخصی است و ممکن است در صورت اختلاط با مواد دیگر، سبب انفجار یا تولید گازهای سمی شود که در این خصوص نیز حتما باید آموزش‌های اولیه لازم داده شده و نظارت انجام شود.

قدیری، کانون خطر دانشگاه‌ها را آزمایشگاه‌ها برشمرد و گفت: روشنایی اضطراری امری است که متاسفانه در بسیاری از آزمایشگاه‌ها به آن توجه نمی‌شود که این نیز امری است که ممکن است در صورت قطعی برق و کاهش قدرت دید، سبب بروز حوادث جانی و مالی فراوان است.

معاون پیشگیری سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران با بیان اینکه بهتر است آزمایشگاه‌های تخصصی را از یکدیگر جدا کرد و به عنوان مثال در دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌های مختلف فیزیک، شیمی و ... ایجاد شود، خاطرنشان کرد: متاسفانه گاهی ناآگاهی دانشجویان از نحوه استفاده با موادی که ممکن است حتی مرتبط با رشته تحصیلی‌شان نباشد، سبب بروز حوادث ناگواری می‌شود که در این راستا بار دیگر تاکید می‌کنم باید حتما در آزمایشگاه متصدی و مسئول متخصص حضور داشته باشد و موارد ایمنی به دانشجویان تشریح کرد.